Framtíð eldsneytissparandi aflstillinga á Íslandi

Meira afl og minni eyðsla hljóma fyrir marga eins og mótsögn. Í raun ræðst það af því hvernig krafturinn er notaður. Framtíð eldsneytissparandi aflstillinga snýst ekki um að fá vél til að brenna minna eldsneyti við fulla inngjöf. Hún snýst um að nýta tog, loft, eldsneyti og gírskiptingu betur við þær aðstæður sem flestir ökumenn mæta á hverjum degi.

Fyrir íslenskan bíleiganda er þetta sérstaklega áhugavert. Kaldar ræsingar, stuttar ferðir, mótvindur, hálka, hæðir og fullhlaðinn bíll setja vélinni reglulega verkefni sem koma illa fram í staðlaðri eyðslutölu. Rétt aflstilling getur gert bílinn ákveðnari við lægri snúning, dregið úr þörfinni fyrir harkalega inngjöf og gert aksturinn jafnari. Þar getur sparnaður myndast - en aðeins þegar hugbúnaðurinn er hannaður af skynsemi og ökumaðurinn nýtir breytinguna rétt.

Eldsneytissparandi aflstillingar verða nákvæmari

Eldri hugmyndin um flísastillingu var oft einföld: hækka þrýsting, bæta við eldsneyti og sækja sem mest afl. Slík nálgun getur skilað háum tölum, en segir lítið um hvernig bíllinn hegðar sér í borgarakstri, við framúrakstur eða í langkeyrslu. Hún tekur heldur ekki endilega nægilegt tillit til hitastigs, álags, gírkassa og endingar.

Nútíma aflstilling byggir á mun fleiri breytum. Stýritölva vélarinnar fylgist með loftmagni, forþrýstingi, hitastigi inntakslofts, kælivökva, eldsneytisþrýstingi, snúningshraða, inngjafarstöðu og víða einnig álagi á drifrás. Hugbúnaður sem er gerður fyrir tiltekna vél getur samstillt þessar upplýsingar í stað þess að ýta einni stillingu eins langt og mögulegt er.

Þróunin verður áfram í átt að fínni stýringu á toginu. Það er tog við lágan og miðlungs snúning sem breytir mestu í venjulegum akstri. Þegar bíll nær að halda hraða eða taka upp hraða án þess að ökumaður þurfi að ýta inngjöfinni djúpt niður, vinnur vélin oftar á hagkvæmara álagssviði. Þetta á sérstaklega við um túrbódísil og túrbóbensínvélar þar sem vel útfærð Stage 1 aflstilling getur breytt nothæfni vélarinnar verulega án vélrænnra breytinga.

Togið skiptir meira máli en hámarksaflið

Hámarks hestöfl eru einföld tala til að bera saman, en þau segja ekki alla söguna. Bíll sem fær aukið tog á réttu snúningssviði getur fundist mun sterkari, jafnvel þótt hámarksaflið hafi ekki hækkað gríðarlega mikið. Hann fer örugglegar inn í hringtorg, heldur betur við hraða í brekku og þarf síður að skipta niður við framúrakstur.

Þetta getur líka haft áhrif á eyðslu. Með meiri togforða er auðveldara að aka með léttri til miðlungs inngjöf og nýta hærri gír þegar aðstæður leyfa. Sparnaðurinn kemur því ekki úr kraftaverki í tölvunni heldur úr minni sóun í akstursmynstrinu. Hægt er að komast sömu leið með minni fyrirhöfn frá vélinni.

Minni eyðsla er möguleiki, ekki loforð

Það er mikilvægt að vera nákvæmur hér. Aflstilling lækkar ekki sjálfkrafa eldsneytisnotkun allra bíla og allra ökumanna. Ef auknu afli er beitt reglulega með fullri inngjöf eykst eldsneytisnotkunin eðlilega. Meira loft og meira afl undir álagi kalla á meira eldsneyti.

Sparnaðarmöguleikinn sést frekar hjá ökumanni sem ekur sömu leiðir og áður, en nýtir aukið tog til að halda hraða með minni inngjöf. Hann getur verið merkjanlegur í langkeyrslu og við akstur með kerru eða farm, þar sem vélin þarf síður að vinna á háum snúningi. Í þéttum borgarakstri, með köldum vélum og mörgum stoppum, eru áhrifin yfirleitt minni.

Bíllinn sjálfur skiptir líka máli. Vélarstærð, túrbína, gírkassi, drif, dekk, ástand loftsíu, hitastillir og hjólastilling hafa allt áhrif á niðurstöðuna. Aflstilling er ekki leið til að laga bilaðan EGR-loka, stíflaða síu, leka í sogkerfi eða slitinn kúpling. Rétta upphafið er alltaf heilbrigður bíll með eðlileg grunngildi.

Aksturslagið ræður úrslitum

Ökumaður sem fær meira tog hefur tvo kosti. Annar er að nota það til að fá meiri viðbrögð og hraðari hröðun. Hinn er að nota það til að gera sama akstur rólegri. Báðir kostir eru lögmætir, en aðeins sá síðari styður markmið um minni eyðslu.

Jafnari inngjöf, nægt bil fram í umferðinni og skynsamleg gírnotkun skila oft meiri árangri en fólk áttar sig á. Aflstilling sem bætir inngjafarsvörun getur hjálpað þar, því bíllinn svarar fyrirsjáanlegar. Þá þarf ökumaður ekki að ýta meira en nauðsynlegt er til að fá viðbragð.

Vélar, gírkassar og mörkin sem þarf að virða

Framtíðin í þessari grein er ekki að ýta öllum bílum lengra. Hún er að þekkja mörkin betur. Stýrikerfi véla verða flóknari og samspil vélar, sjálfskiptingar, fjórhjóladrifs og mengunarvarnabúnaðar verður nánara. Því verður minna svigrúm fyrir almennar lausnir sem eiga að henta öllum útgáfum.

Sérsniðinn hugbúnaður þarf að virða togþol gírkassa og kúplingar, hitastýringu túrbínu og kælikerfis, ásamt þeim verndunum sem framleiðandinn hefur byggt inn. Að fjarlægja slíkar varnir til að ná einni aukatölu er ekki góð viðskipti fyrir daglegan bíl. Viðskiptavinurinn þarf aflstillingu sem virkar eins vel í janúarkulda og í lengri ferð á sumrin.

Þetta á einnig við um eyðslumarkmiðið. Of mikil áhersla á sparneytni getur gert inngjöfina daufa eða takmarkað aflið þar sem þess er þörf. Of mikil áhersla á afl getur aftur á móti gert aflgjafann ójafnan og hækkað álagið óþarflega. Góð stilling finnur jafnvægið: sterkari millikraft, línulegri afhending og eðlileg viðbrögð án þess að fara út fyrir skynsamleg vélræn mörk.

Rafvæðing breytir hlutverki aflstillingar

Rafvæðing þýðir ekki að hugbúnaðarstýring aflgjafa verði minna mikilvæg. Hún verður mikilvægari. Í tengiltvinnbílum þarf að samræma vinnu brunavélar og rafmótors. Þar snýst hagkvæmnin ekki bara um eldsneytiskort vélarinnar, heldur hvenær raforkan er notuð, hvernig tog er afhent og hvernig gírskiptingin bregst við.

Í mild-hybrid bílum getur rafstuðningur fyllt upp í tafir áður en túrbínan byggir upp þrýsting. Þá má forrita brunavélina með meiri áherslu á jafnt tog og hagkvæma vinnu. Í rafbílum verður sama hugsun sýnileg í aflskömmtun, inngjafarkortum, endurheimt hemlunarorku og hitastýringu rafhlöðu. Markmiðið er áfram það sama: betri viðbrögð þegar þau skipta máli og minni orkunotkun þegar þau gera það ekki.

Fyrir þá sem eiga hefðbundinn bensín- eða dísilbíl núna er Stage 1 hins vegar enn mjög raunhæf leið til að bæta aksturinn. Engar vélrænar breytingar þurfa að fylgja þegar bíllinn er í góðu ástandi og hugbúnaðurinn er stilltur fyrir þá útgáfu sem um ræðir. Hjá BOOST er áherslan einmitt á mælanlegan ávinning í afli, togi og aksturshæfni án þess að fórna þeirri áreiðanleika sem bíllinn þarf að hafa daglega.

Hvað verður mest virði fyrir bíleigandann?

Næstu ár munu ekki snúast um stærstu töluna í aflblaði. Þau munu snúast um hvernig bíllinn nýtir aflið sitt á veginum. Ökumaður finnur mest fyrir breytingu þegar bíllinn tekur hraðar við sér, þarf færri niðurskiptingar og heldur krafti á eðlilegan hátt í brekku eða undir álagi. Ef sama breyting hjálpar til við að lækka eyðslu í réttu akstursmynstri er það raunverulegur aukabónus.

Besti mælikvarðinn er því ekki loforð um ákveðinn lítrafjölda heldur heildarupplifunin eftir uppfærslu. Þegar vélin vinnur frjálsar, togið kemur fyrr og inngjöfin verður nákvæmari færðu meira út úr hverjum eknum kílómetra. Það er sú framtíð sem skiptir máli: aflstilling sem gefur ökumanninum meiri stjórn, ekki bara meiri tölur.